MİZAÇ TİPLERİNİ TANIMANIN ANAHTARI: DOKUZ TİP MİZAÇ MODELİ (DTMM)

MİZAÇ TİPLERİNİ TANIMANIN ANAHTARI: DOKUZ TİP MİZAÇ MODELİ (DTMM)

Dokuz Tip Mizaç Modeli (DTMM), insan davranışlarının nedenlerini ve bireysel farklılıkları anlamak üzere mizaç kavramından yola çıkan ve insanın biricikliğinin “sistematik bir bakış açısıyla” anlaşılabileceğini öne süren bilimsel bir modeldir. Ayrıca dünyada ilk kez Türk eğitimci, psikiyatr, ve psikologlar tarafından bilimsel olarak ortaya koyulan DTMM, tam da “kültürümüze, kendi çocuklarımıza ve bizlerin anne-babalık alışkanlıklarına” uygun bakış açısıyla gerçekçi ve uygulanabilir bir yaklaşım sunar.

DTMM’ye göre, her bir mizaç tipi, olumlu potansiyeller ve bazı olumsuzluğa açık riskli özelliklerin bütününden oluşur. Bireyde bu potansiyellerin hangilerinin yaşamda ne şiddette ortaya çıkacağı ise, mizaç tipinin içsel (cinsiyet, yaş, zeka, genetik yapı, biyolojik özellikler v.b) ve dışsal faktörlerle (aile, eğitim, kültür, yaşanılan olaylar, inanç v.b) etkileşimiyle şekillenen karakter ve kişilik yapılanmasına bağlıdır.

Mizaç, karakter ve kişilik ilişkisini bir örnekle açıklayacak olursak; mizacı bir elma tohumuna, karakteri elma ağacının kalın dallarına kişiliği ise ağacın tamamına benzetebiliriz. Tohum; şartlar ne olursa olsun, yapısal olarak bir elma ağacının programını ihtiva eder ve var olduğu sürece hiçbir zaman portakal, kiraz ya da limon değil; her zaman elma meyvesi verme potansiyelini taşır. Ancak bu tohumdan gelişecek ağacın (kişiliğin) yeşil, kırmızı, sert, sulu, ekşi v.b. nasıl bir meyve vereceği çeşitli faktörlere (içsel ve dışsal) bağlı olarak değişecektir. Ayrıca nasıl hiçbir elma ağacı birbirinin tam olarak aynısı değilse, mizaca etki eden içsel ve dışsal faktörler de hiçbir birey için aynı olamayacağından dolayı, her bir birey kişilik düzeyinde eşsiz ve biriciktir.

DTMM’de tanımlanan mizaç tipleri, o mizaç tipindeki bireylerin en temel ihtiyaç ve arayışlarıyla isimlendirilir. Örneğin; Kusursuzluk Arayan Mizaç Tipi. Sözü edilen arayış, o mizaç tipindeki her bir bireyin eylemsel, duygusal ve düşünsel davranışlarının altında yatan temel nedeni ifade eder.

DOKUZ TİP MİZAÇ (DTM)

DTM1: Kusursuzluk Arayan Mizaç Tipi

DTM2: Duyguları Hissetmeyi Arayan Mizaç Tipi

DTM3: Hayran Olunacak Kendilik İmajı Arayan Mizaç Tipi

DTM4: Duyguların Anlamını Arayan Mizaç Tipi

DTM5: Bilginin Anlamını Arayan Mizaç Tipi

DTM6: Entelektüel Dinginlik Arayan Mizaç Tipi

DTM7: Keşfetmenin Hazzını Arayan Mizaç Tipi

DTM8: Mutlak Güç Arayan Mizaç Tipi

DTM9: Fiziksel (Duyumsal-Hareketsel) Konfor Arayan Mizaç Tipi

 

STRES VE RAHAT DURUMLARI; DTMM, günlük yaşam içinde kolaylıkla gözlemleyebileceğiniz gibi bireylerin stres ve rahatlama durumlarında normalden farklı eylem, duygulanım ve düşünce özellikleri sergilemesini sistematik bir biçimde ifade edebilen ilk ve tek bilimsel mizaç modelidir.

DTMM’ye göre her bir mizaç tipindeki bireyler, rahatladıkları durumlarda bir başka mizaç tipinin olumlu özelliklerini, streste oldukları durumlarda ise yine bir başka mizaç tipinin olumsuz özelliklerini sergilerler. Rahatlama ya da stres durumu sona erdiğinde ise, bireyler yine kendi mizaç tiplerinin özelliklerine dönerler. Bu durum, mizacın değişmesinden ziyade – stresli ve rahat durumlarda geçici bir süre için- “mizacın salınabilirliğini” gösterir.

 

KANAT MİZAÇ TİPİ: Ana mizaç tipine ek olarak bir başka mizaç tipinin de birey üzerinde etkili olmasıdır. DTMM’ye göre mizaç tipleri bir çember üzerinde sıralandığında; bir mizaç tipinin bitişiğinde olan (komşu) mizaç tiplerinden biri, onun kanadını temsil eder. Örneğin, DTM9 mizaç tipindeki bir kişinin kanat mizacı mutlaka DTM1 ya da DTM8 mizaç tiplerinden biridir ve DTM9-1 (dokuz bir) ya da DTM9-8 (dokuz sekiz) şeklinde ifade edilir. Kanat etkisi, bireyin temel mizaç tipindeki özelliklere çeşitlilik ve zenginlik katar. Doğada arı-saf tipler görülmemesi bir yandan bu etkiyle de ilişkilidir. Her bir birey, güçlü ya da zayıf olsun mutlaka bir kanat mizaç tipine sahiptir.

 

Dokuz Tip Mizaç Modeli hakkında daha fazla bilgi için;

https://www.mizmer.com.tr/bireysel/bilimsel-makaleler.php

Telefon: +90 (532) 061 47 17
Söğütözü Mahallesi, Söğütözü Caddesi. Koç Kuleleri B Blok Kat 5 No: 9
Çankaya/ANKARA